Peilingen

“Geschokte onderzoeker: zijn peiling klopte wèl” valt er te lezen op de voorpagina van Trouw van vandaag. Het bijbehorend artikel verderop in de krant licht toe dat de hoogleraar uit Californië als een van de weinigen voorspelde dat Trump kon gaan winnen. Kon gaan winnen. Een weinig gewaagde uitspraak. Maar dat een onderzoeker geschokt is door de juistheid van zijn eigen voorspelling vertelt ons veel over de waarde van peilingen.

Peilingen hebben namelijk geen toegevoegde waarde voor de democratie en brengen het verkiezingssysteem zelfs schade toe.

Ten eerste is het erg ingewikkeld om te voorspellen hoe een volk gaat stemmen op een specifiek moment dat in de toekomst ligt. Deelnemers aan peilingen zijn geneigd om sociaal wenselijke antwoorden te geven en krijgen vaak een vergoeding voor hun deelname. Dit komt de betrouwbaarheid van de peiling niet ten goede. Daarbij heeft een stem tijdens een peiling een compleet andere lading dan een stem tijdens de daadwerkelijke verkiezingen. Deze twee situaties zijn niet met elkaar te vergelijken. Onderzoekers zelf lijken hiervan op de hoogte, maar door de grote media-aandacht worden peilingen telkens weer groter gemaakt dan ze zouden moeten zijn.

Ten tweede is het compleet irrelevant hoe de zetelverdeling zou zijn wanneer er op dit moment verkiezingen worden gehouden. De komende Tweede Kamerverkiezingen zijn op 15 maart 2017 en op die dag wordt de zetelverdeling voor de komende vier jaren vastgesteld. Tussentijdse peilingen zorgen er alleen maar voor dat politici in het partijbelang gaan handelen terwijl hun prioriteiten moeten liggen bij het landsbelang.

Tot slot is invloed die de peilingen hebben op het stemgedrag van de kiezers hetgeen dat peilingen echt verwerpelijk maakt. In 2012 was het politieke landschap redelijk verdeeld. Toen kort voor de verkiezingen in september enkele peilingen voorspelden dat de VVD en PvdA dicht bij elkaar lagen en de meeste stemmen zouden krijgen trad een self-fulfilling prophecy in werking. Mensen stemden extra vaak op de VVD dan wel PvdA om te realiseren dat een politieke partij uit het politieke spectrum van hun voorkeur de grootste zou worden. De nuance tussen partijen aan dezelfde kant van het politieke spectrum kwam deels te vervallen. De PvdA en VVD trokken daardoor veel stemmers weg bij de kleinere partijen. Dankzij de peilingen.

In Cyprus, Italië en Luxemburg is het verboden om respectievelijk zeven, vijftien en dertig dagen voor de verkiezingen peilingen te publiceren. Laten we dit voorbeeld in Nederland volgen. Een maand voor de verkiezingen geen peilingen meer. Om het helemaal mooi te maken zouden we de rest van de tijd de peilingen compleet moeten negeren. Wat een verademing zou dat zijn. Ik begin er nu alvast mee.

5 Reacties

  1. Aanvullend op je eerste argument: het is ook nog eens zo dat mensen die aan een peiling meedoen, vaak interesse hebben in politiek. Dat is geen representatieve steekproef van de samenleving; een ander (groot) deel van de samenleving heeft geen interesse in politiek. Ook daaruit volgen dus niet per se representatieve antwoorden én dus geen realistische voorspellingen.
    En op je tweede argument: het geeft enkel een sentiment weer. En je kunt middels diverse peilingen door de tijd heen de ontwikkeling van een bepaald sentiment volgen. Niet helemaal irrelevant, maar je hebt absoluut gelijk dat het de focus van politieke partijen op een negatieve manier beïnvloedt.

    Leuk dat je hierover geschreven hebt Gerben, ik heb gisteren ook het ene na het andere artikel zitten lezen. Ik las vandaag ook een artikel dat alle analyses op hoe deze uitslag heeft kunnen ontstaan ook weer allemaal subjectief zijn… Ook nog een leuke om over na te denken 🙂

    1. Dank voor je inhoudelijke reactie.
      Het al dan niet hebben van een representatieve steekproef is eigenlijk weer een andere reden, maar natuurlijk ook een terecht punt. Bij bijna elke steekproef heb je te maken met mensen die willen meewerken en ga je dus voorbij aan de mensen die dat niet willen. Los daarvan kun je je afvragen hoe serieus de antwoorden zijn die ze geven. Ik meen me te herinneren dat Tobias voor een vak van zijn opleidingen onzinnige antwoorden moest geven op een peiling om te onderzoeken hoe daar mee omgegaan zou worden?
      Ik ben het met je eens dat ik voorbij ga aan het feit dat die sentimenten interessant zijn en het ook goed is dat deze in kaart worden gebracht. Ik vind het echter wel bezwaarlijk wanneer deze sentimenten worden vertaald in kamerzetels. De uitslag van dergelijke onderzoeken volstaan in een meer algemenere vorm.
      Mogelijk ook binnen jouw interessegebied: vandaag bij DWDD werd er gesproken over de invloed van de algoritmes van Facebook en Google op de uitslag van de verkiezingen. Vind ik persoonlijk ook machtig interessant! Misschien ook ergens weer subjectief, maar dat moet je zelf maar beoordelen.

  2. Het is inderdaad een meer algemeen kritiekpunt op peilingen/onderzoeken. Onderzoek in de sociale wetenschappen heeft altijd te maken met dat soort kanttekeningen; jij als wiskundige hebt daar een stuk minder last van 🙂

    Of je kunt zeggen dat de peilingen direct vertaald worden in zetels weet ik niet, maar het kan vooral een heel verkeerd beeld geven van wat het stemgedrag van mensen is én het beïnvloedt stemgedrag vervolgens ook weer.

    Heel bizar inderdaad om je te beseffen wat de invloed is van nieuwsberichten die Facebook voor jou selecteert. Je leest dus blijkbaar alleen de dingen die passen binnen jouw interesses, jouw kringetje. En dat bepaalt misschien ook sterk hoe je over bepaalde politieke thema’s denkt en dús wat je eventueel gaat stemmen. Maar ieder medium heeft volgens mij een bepaalde vorm van subjectiviteit. Denk alleen dat Facebook wel extreem ver gaat hierin en dat allemaal vanuit winstoogpunt..
    Je zou bijna overwegen om Facebook te verwijderen. Heb je daar al over nagedacht? Past ook wel in jouw smartphone-loze periodes 🙂

    1. De volgende column gaat waarschijnlijk over het opschonen van mijn Facebook ? En op het educatieve gebied heb ik ook te maken met sociaal wetenschappelijk onderzoek, dus het is mij niet compleet vreemd!

Geef een reactie

%d bloggers liken dit: